Menschen voor wie men een voorkeur heeft, waartoe men zich getrokken voelt………
Menschen voor wie men een voorkeur heeft, waartoe men zich getrokken voelt………

Anna Smit Dijkstra
1914 – 2016

Anna bereikte de gezegende leeftijd van 102 (hoewel, de laatste twee jaar had van haar niet gehoeven). Zij overleed in 2016 en daarmee stierf ook de laatste persoon die Schokland heeft bezocht toen het nog een eiland was. De eerste keer dat Anna met Lammert op bezoek kwam op Schokland kreeg ze koffie met een heel dik vel van geitenmelk erop. Anna gruwde ervan. Het lekkerste van de melk volgens haar aanstaande schoonmoeder, hoe kon een boerendochter dat niet lekker vinden!

Anna met haar geliefde zuster Riek

Anna is de dochter van Anne Dijkstra en Trijntje Knol. Beiden geboren in Schoterland. Een district waar veengravers woonden in heidehutten en waar Domela Nieuwenhuis als eerste socialist in 1888 tot Tweede Kamerlid werd gekozen. Of Anne en Trijntje in hun jeugd in een plaggenhut hebben gewoond is niet bekend. Anne was overigens nog maar zes jaar oud toen Domela Nieuwenhuis werd verkozen. Onwaarschijnlijk ook dat zijn vader, Hendrik Sienes Dijkstra, op Domela heeft gestemd. Toen gold nog het censuskiesrecht en je moest behoorlijk welgesteld zijn om te mogen stemmen. Maar het is niet onmogelijk. Hendrik Sienes Dijkstra kocht in 1888 een huis, bouw- en greidland en heide, koopsom fl. 856.  

Toen Anne in 1909 trouwde met Trijntje gingen ze wonen op nummer 198, een boerderijtje aan de vijftiende wijk. 

Misschien hebben ze gebruik kunnen maken van de P.W. Janssen’s Friesche Stichting. Die stichting heeft, bijzonder voor die tijd, omstreeks 1900 goede werken verricht in het gebied door arbeiderswoningen en kleine ‘boerenspultsjes’ voor landarbeiders te bouwen.   

Herinneringen aan pake 
Mijn moeder sprak altijd heel liefdevol over haar heit, vader. 

Ze vertelde o.a. dat hij voor alle kinderen een eigen rijtje worteltjes pootte in de groentetuin zodat iedereen even veel kreeg.
Ook was hij een sterke, spaarzame heit die hard werkte voor zijn gezin.

Na het werk op de boerderij ging hij soms ’s avonds bijvoorbeeld nog stukjes land ontginnen bij andere boeren om bij te verdienen.
Op de spaarrekening bij de Boerenleenbank kon dan ook regelmatig spaargeld gestort worden.
Mijn moeder herinnert zich dat zij als jong meisje ook een keer geld naar de bank moest brengen. Uiteraard in het Fries zei de moeilijk sprekende kassier, hij had een hazenlip:
Och, o, o, elkenien komt hjir om jild te heljen, allinne Anne Dijkstra komt hjir om jild te bringen
(Och, och, och, iedereen komt hier geld halen, alleen Anne Dijkstra komt hier geld brengen.)
 
Zo spaarde hij steeds voor een nieuwe koe.
 
Titi Smit

De eerste boerderij lag aan de vijftiende wijk, de tweede aan Singel 222 (de oude nummering) op de grens van Jubbega en Lippenhuizen. Daar kwam het echtpaar met dochter Janke (als we het goed hebben) in 1910, een jaar na hun huwelijk, te wonen.   

Huwelijksfoto Anne Dijkstra en Trijntje Knol, 1909

Anne en Trijntje op een bankje voor hun boerderij, rond 1930.

Zes maanden na het huwelijk werd Janke geboren. Lytse Anna was de één na jongste in een gezin met drie zussen en drie broers waarvan Johannes overleden is op 18-jarige leeftijd. 

Lytze Anna in de kinderwagen, 1914

Geloof en politiek 
Schoterland was met Domela Nieuwenhuis het centrum van de sociale strijd in Noord-Nederland maar actief in de socialistische beweging was de familie Dijkstra zover we weten niet. Bij de burgerlijke stand stond de familie ingeschreven als Nederlands Hervormd maar ook het geloof speelde geen grote rol. Zo gingen ze bijvoorbeeld niet naar de kerk. Anna ging nog wel naar de zondagschool. 

Haar niet-gelovige achtergrond stond Anna´s latere huwelijk met Lammert, afkomstig uit een gelovig gereformeerd gezin, niet in de weg. Ze paste zich aan, drong er bij haar kinderen op aan voor het slapen het “ik ga slapen ik ben moe” gebedje op te zeggen. Ze mocht niet deelnemen aan het heilig avondmaal. Ze klaagde op latere leeftijd, dat ze met geloofszaken op geen enkele manier was geholpen. Ze moest het allemaal zelf uitzoeken.

Anna 100 jaar

Anna Dijkstra, (Lytse Anna, geboren 2 Feb 1914 Lippenhuizen, gemeente Opsterland) groeide op in een gezin met drie zussen en drie broers. Haar vader werkte eerst als veenarbeider maar had al snel een eigen boerderij, een gemengd bedrijf  
Anna heeft in haar leven moeilijke tijden gekend doordat veel geliefden haar ontvielen. Haar broer Johannes stierf 18 jaar jong en haar mem werd niet ouder dan 56 jaar. Het verlies van haar zus Riek, haar dochter Hetta en haar man Lammert lieten diepe sporen na. Geleidelijk aan overleden al haar generatiegenoten en zij miste al die mensen. Toch behield zij altijd haar positieve, strijdvaardige instelling. 

Janke, Riek, Anna en Lamkje.
Lytse Anna is niet meer de kleinste

Anna was de jongste dochter in het gezin. Als jong meisje begon zij te werken bij de lokale dokter. Ze had een kleine zolderkamer in het doktershuis en werkte lange dagen in het huishouden. In haar spaarzame vrije tijd ging ze naar kookcursus en naar dansles. In die tijd draaide zij haar hand niet om voor lange fiets- en schaatstochten van 100 kilometer of meer. Op latere leeftijd zat ze op gymnastiek en speelde ze volleybal en tot op hoge leeftijd heeft ze gezwommen. De fiets bleef pas in het schuurtje staan na haar negentigste levensjaar. Ze hield van toneelspelen, in Lelystad-Haven was ze lid van de toneelvereniging Isolamento. Op honderdjarige leeftijd speelde ze nog zichzelf in ‘Jong en oud’ waarmee een aantal keren werd opgetreden in Lelystad.

Trouwfoto – 1942

Rond haar vijfentwintigste vertrok Anna uit haar vertrouwde Friese omgeving. Samen met haar zus Riek ging zij werken in een hotel op Urk dat toen nog een eiland was. Daar vond zij haar grote liefde, de Schokker sleepbootkaptein Lammert Smit. Ze trouwden en kregen samen 5 kinderen. Bijna vijftig jaar waren zij gelukkig samen. Eerst op de sleepboot Ens en later op de woonark Trynsje die achtereenvolgens op Urk, in Zierikzee, Enkhuizen, Monnickendam en tenslotte, meer dan 50 jaar, in Lelystad lag.

Anna met de kinderen – Zierikzee 1953

Anna kon heel direct zijn, recht door zee. Je wist dus wat je aan haar had. Ze hield van een grap en maakte makkelijk contact. Die eigenschappen zorgden ervoor dat zij ook op latere leeftijd niet alleen kwam te zitten. Ze kon altijd rekenen op de steun van haar kinderen en schoonkinderen. Een grote kring van vrienden en bekenden, jong en oud, bleven haar bezoeken. Ze vond het altijd leuk om in de auto meegenomen te worden voor uitstapjes. Veel plezier beleefde ze aan de bezoekjes van de achterkleinkinderen Nils en Reinout en van de kleine Hidde uit Lelystadhaven.

Lelystad-haven, op de rollator

Toen het einde naderde maakte Anna duidelijk dat zij haar leven als voltooid beschouwde. Ze was de laatste tijd erg vermoeid maar had gelukkig weinig pijn en was niet angstig. Ze kon moeilijk meer alleen zijn. Titi verbleef steeds vaker bij haar op de ark. In de nacht van vrijdag op zaterdag 22 oktober 2016 overleed zij rustig in haar slaap in het bijzijn van haar kinderen en schoondochter Augusta.
In de keuken bij Anna hing een scheurkalender met gedichtjes van Toon Hermans. Eén van de thuiszorgmedewerkers las haar de laatste maanden steeds zo’n gedichtje voor. Het gedichtje van 22 oktober 2016 heeft Anna niet meer kunnen horen. Ze zou vast hebben geglimlacht bij de tekst van die dag:

Soms flirt ik met de dood
en af en toe nog gekker,
denk ik, als ik een kerkhof zie:
‘Wat liggen die daar lekker’.

Bij het schuurtje, met buurvrouw Anneke

Bij het huwelijk van Lammert zijn zus Trientje

Met Harry in Volendam

Trientje links. Midden Jenne, een Urker vrouw die altijd in klederdracht liep maar voor de foto de jurk van Anna heeft geleend.

Schaatsen met het gezin op Urk

Anna met schaatsen

Vriendenclub Jubbega

Met Harry?

Met Hetta op Urk

Met Hetta en Jan op Urk

Met zus Riek

Elburg, 2013

Met vriendin

Met Titi van tante Lamkje, bij de Friese neven-en-nichten-dag.

Met Reinout bij Monnickendam

Met Nils op Schokland.

Met Titi in Lelystad-Haven

Met Titi, Kunst & Kitsch

Kantine van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders

Huwelijk Christel, Zwolle.

Met Loes Hoekman, Lelystad

Harry, Anna, Titi en Dineke. Monnickendam

Voor het schuurtje in Lelystad-haven. Met Hetta.

Op hoge leeftijd.

Eten in de ankerplaats